Ο ρατσισμός και η άνοδος του μπορούν να προσεγγιστούν με διάφορους τρόπους. Πολλοί επιλέγουν μία κοινωνικοοικονομική προσέγγιση και συσχετίζουν το ρατσισμό με την οικονομική κρίση και την πτώση του βιοτικού επιπέδου (ο παραλληλισμός με τη Γερμανία και την άνοδο του Χίτλερ, είναι κάτι παραπάνω από εμφανής). Άλλοι επιλέγουν μία κοινωνικοπολιτική προσέγγιση και συσχετίζουν το ρατσισμό με το πλήθος των μεταναστών που έχουν εισέλθει στη χώρα τα τελευταία χρόνια και τη λάθος πολιτική που ακολούθησε η Ελλάδα, αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι προσεγγίσεις αυτές είναι φυσικά σωστές και αξίζει να μελετηθούν, προσωπικά όμως θα αποπειραθώ να εξετάσω το θέμα από τη σκοπιά της επιστήμης και συγκεκριμένα της ψυχολογίας και της εξελικτικής θεωρίας. Είναι άραγε ο ρατσισμός έμφυτος στην ανθρώπινη φύση, ή εξαρτάται αποκλειστικά από τα φαινόμενα που αναφέρθηκαν πριν;
Ο ανθρώπινος νους δημιουργεί αφηρημένες έννοιες με σκοπό να κατανοήσει την πολυπλοκότητα του περιβάλλοντος και να επεξεργαστεί τις πληροφορίες γρήγορα και αποδοτικά. Η κατηγοριοποίηση αυτή εφαρμόζεται και στα άτομα, με τη δημιουργία των κοινωνικών ομάδων. Οι άνθρωποι διαχωρίζουν τις κοινωνικές ομάδες ενστικτωδώς, ανάλογα με το αν οι ίδιοι ανήκουν σε αυτές. Έτσι δημιουργούνται τα (αρνητικά) στερεότυπα.
Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι τείνουν να αποδίδουν περισσότερα θετικά χαρακτηριστικά στη δική τους ομάδα, παρά στις άλλες. Σε μία από αυτές τις έρευνες (των Muzafer Sherif & Carolyn Sherif), σχηματίστηκαν δύο ομάδες από έφηβα αγόρια, οι οποίες ήρθαν αντιμέτωπες σε ανταγωνιστικά παιχνίδια. Στη συνέχεια, αξιολόγησαν την απόδοση της κάθε ομάδας. Τα περισσότερα αγόρια έκριναν ότι η απόδοση της δικής τους ομάδας ήταν ανώτερη (η πλήρης έρευνα είναι διαθέσιμη εδώ). Άλλοι ερευνητές (Marilynn Brewer & Donald Campbell), ζήτησαν από ιθαγενείς τριάντα φυλών της Αφρικής, να αξιολογήσουν τη δική τους και άλλες φυλές με βάση ορισμένα χαρακτηριστικά. Εικοσιεπτά από τις τριάντα ομάδες ιθαγενών, αξιολόγησαν θετικότερα τη δική τους φυλή σε σχέση με τις υπόλοιπες.
Ποια είναι όμως η αιτία για αυτού του είδους τις προκαταλήψεις; Γιατί δείχνουμε να περιφρονούμε τις άλλες ομάδες και να υποστηρίζουμε τη δική μας; Μία πιθανή απάντηση μπορεί να δώσει η εξελικτική θεωρία. Η δημιουργία ομάδων βοήθησε το ανθρώπινο είδος να επιβιώσει και να αντιμετωπίσει τους κινδύνους της φύσης, αποτελούσε λοιπόν ένα εξελικτικό πλεονέκτημα. Οι ομάδες όμως ανταγωνίζονται για την απόκτηση των περιορισμένων φυσικών πόρων, κάτι το οποίο διαπιστώνουμε και στο σύγχρονο κόσμο, ως αιτία πολέμων και συγκρούσεων.
Αν και τα συμπεράσματα της επιστήμης είναι μάλλον δυσάρεστα, δε χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι ο ρατσισμός θα είναι μόνιμο χαρακτηριστικό των ανθρώπινων κοινωνιών. Η αντίληψη του ατόμου μπορεί να διαμορφωθεί έτσι ώστε να δέχεται όλους τους ανθρώπους ως μέλη της δικής του ομάδας, άσχετα από τα εθνικά, φυλετικά, ή άλλα χαρακτηριστικά τους. Οι κοινές αρχές και αξίες που μοιράζονται οι ανθρώπινοι πολιτισμοί μπορούν να μας ενώσουν σε μία ομάδα, την ανθρωπότητα.
0 σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου
Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα λογοκρίνονται ή και θα διαγράφονται. Η ανάρτηση των σχολίων μπορεί να έχει μια μικρή χρονική καθυστέρηση...